Tadeusz Baranowski

rysownik, scenarzysta



Ilustrator, malarz, grafik, scenarzysta i rysownik komiksowy. Ilustruje książki, przygotowuje reklamy, jednak najbardziej znany jest z tryskających absurdalnym humorem komiksów, na łamach których stworzył tak popularne postacie, jak: profesor Nerwosolek, Orient Men czy Kudłaczek i Bąbelek.

Urodził się 6 stycznia 1945 w Zamościu. Dorastał w Lublinie, a wykształcenie zdobył na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Po studiach tworzy ilustracje do czasopism. Trafia m.in. do "Świata Młodych", gdzie dostaje propozycję narysowania komiksu do scenariusza Jerzego Dąbrowskiego. Opowieść "Ten przeklęty Barnaba" zostaje wydrukowana w roku 1975. Baranowski woli jednak rysować własne pomysły, tak więc kolejne komiksy tworzy już do własnych pomysłów.

Kolejnym komiksem narysowanym dla "Świata Młodych", są przygody dwóch podróżników - Kudłaczka i Bąbelka. Młodego rysownika dostrzegają inne czasopisma - dla "Relaksu" tworzy "Orient Mena" - karykaturę modnych na zachodzie super-bohaterów (jak również zajmuje się szata graficzną pisma), dla "Alfy" - postać zwariowanego naukowca - profesorka Nerwosolka, dla "Razem" - Praktycznego Pana. Kolejne przygody bohaterów ukazują się w "Świecie Młodych".

Na zaproszenie Rosińskiego Baranowski wyjechał do Belgii. Miał tez okazję zaprezentować kilka swoich komiksów na łamach magazynu "Tintin". Czytelnikom bardzo sie one podobały, niemniej wydawcy nie do końca rozumieli ten absurdalny humor. Próbowali nakłonić autora do zmiany stylu (zarówno opowiadania, jak i rysowania), za wszelką cenę starali się dopasować go do swoich kryteriów, namawiali na podrabianie innych rysowników. Wyszły z tego komiksy przeznaczone dla zdecydowanie młodszego czytelnika, pozbawione atutów wcześniejszych historyjek. Zniechęcony autor zrezygnował z takiej pracy i wrócił do Polski.

W latach osiemdziesiątych komiksy Baranowskiego trafiły do albumów. Część z nich było przedrukami ze "Świata Młodych", część została do pierwotnego scenariusza narysowana całkiem od nowa. Kolejne albumy wraz z wznowieniami pojawiały się w sklepach i momentalnie znikały.

Po transformacji ustrojowej i upadku MAW-u, pojawiło się mnóstwo nowych wydawców, chcących publikować komiksy Baranowskiego. Sam autor pracował jako grafik w kilku czasopismach (m.in. Juppi, Ja Ty My, Video-Fan), gdzie również zamieszczał swoje historyjki - nowe i wznowienia starych. Po komiksy opublikowane na zachodzie sięgnął magazyn "Super-Boom". Po załamaniu rynku pisma nie były już zainteresowane komiksami. Baranowski przygotował komiks polityczny - "Robin Wschód". Chciał też zainteresować swoim Praktycznym Panem m.in. pisma erotyczne, niestety - bezskutecznie. Pomoc nadeszła ze strony Towarzystwa Ubezpieczeniowego - Zurich. Autor opracował nową wersję Przygód Praktycznego Pana, które w postaci pasków lub plansz A4 były wykorzystane w kampanii reklamowej.

W 2002 roku wydawnictwo Egmont opublikowało tomik "Orient-Men: Forever na zawsze" w eleganckiej, kolekcjonerskiej oprawie. Zawiera on reprodukcje wcześniejszych przygód z "Relaksu", "Świata Młodych", "Super-Booma" oraz nowe, nie wydane wcześniej plansze. W nastepnym roku ukazał się kolejny album - narysowane od nowa "Przygody Praktycznego Pana" - składający się zarówno z odcinków zamieszczonych w "Razem", tych z kampanii Zurichu, jak i całkiem nowych. Następnie ukazały się zbiorcze wydania Nerwosolka oraz Kudłaczka i Bąbelka (w tym przygody detektywistyczne, zamieszczone wcześniej tylko w "Świecie Młodych"). Baranowskiego wydały także inne wydawnictwa - Kultura gniewu wznowiła "Przygody Sherlocka Bombla" oraz wydała premierowy album z przygodami Szlurpa i Burpa zatytułowany "O zmroku", zaś wydawnictwo Manzoku wznowiło "Podróż smokiem Diplodokiem".

W 2005 roku rozpoczął się bezprecedensowy projekt. Sam Autor, przy wsparciu fanów i czytelników, wydał pożegnalny, kolekcjonerski album, w którym profesorek Nerwosolek i Entomologia udają się na zasłużoną komiksową emeryturę. Album zatytułowany jest "Tffffuj! Do bani z takim komiksem". Pomysł zyskał grono wielbicieli, tak więc autor zapowiedział dalsze pożegnalne albumy.

Siłą komiksów Baranowskiego, powodującą jego niesłabnącą popularność - zarówno u młodszych, jak i starszych czytelników, 30 lat temu i teraz - jest absurdalny humor, mistrzowskie dialogi, konsekwentna kreska oraz interesująca kompozycja plansz. Wiele sformuowań trafiło do codziennego języka na równi z cytatami z "Seksmisji" czy "Misia" (np. "Dziś będę straszny, opowiem wam dowcip", "Ten o Gąsce Balbince?", "Ależ wodzu, co wódz?", "To ja przepraszam"). Wielu fanów do dziś pyta, jak brzmi słynny straszny dowcip o Gąsce Balbince.

Inną charakterystyczną cechą komiksów mistrza jest jego pedantyzm, skutkujący ciągłymi zmianami i poprawkami. Narysowana w 1976 r. "Skąd się bierze woda sodowa" została na potrzeby albumu przerysowana całkowicie od nowa, z niedużymi zmianami w scenariuszu. "Antresolka Profesorka Nerwosolka", której akcja dzieje się w kosmosie, miała całkiem inne zakończenie w wersji ze "Świata Młodych". Niektóre pomysły z światomłodowego cyklu "Przepraszam, remanent" zostały zaadaptowane do "Skąd się bierze woda sodowa", niektóre do "Przygód Sherlocka Bąbla".

Baranowski często pojawia się na konwentach i spotkaniach z czytelnikami. Jeśli tylko są chętni, potrafi godzinami siedzieć i podpisywać fanom książeczki, dla każdego znajdując chwilę i zamieniając z nim parę słów. Dla odbiorców albumu "Tfffuj!..." zorganizował specjalne spotkanie, przy herbacie i ciasteczkach, w miłej, rodzinnej atmosferze.



SKRÓCONA KOMIKSOGRAFIA:


Komiksy pełnometrażowe:

Skąd się bierze woda sodowa
"Świat Młodych" 1976
wyd.I - MAW 1982
wyd.II - MAW 1983
wyd.III - Omnibus 1989
wyd.IV - Egmont 2004
Na Tropie (pierwotny tytuł "Przepraszam remanent", pózniejszy "Za-gatki")
"Świat Młodych" 1976 (całość)
"Super-Boom" 1993-94 (fragmenty)
wyd.I - Egmont 2004 (Skąd się bierze woda sodowa)
W pustyni i w paszczy
"Świat Młodych" - 1977
wyd.I - MAW 1980 (Na co dybie w wielorybie czubek nosa eskimosa)
wyd.II - MAW 1984 (Na co dybie w wielorybie czubek nosa eskimosa)
wyd.III - Egmont 2004 (Skąd się bierze woda sodowa)
Orient Men
"Relax" - 1976, "Świat Młodych" - 1977, "Super Boom" - 1993, "Świat Komiksu" - 1998
wyd.I - MAW 1980 (Na co dybie w wielorybie czubek nosa eskimosa - tylko historia ze "Świata Młodych")
wyd.II - MAW 1985 (Na co dybie w wielorybie czubek nosa eskimosa - tylko historia ze "Świata Młodych")
wyd.III - Egmont 2004 (Orient men: Forever na zawsze)
Razem z praktycznym panem
"Razem" - 1977-78 (24 plansze)
wyd.I - Egmont 2004 (46 plansz)
Antresolka profesorka Nerwosolka cz. I (wyprawa z E.U.Geniuszem)
"Świat Młodych" - 1980
wyd.I - MAW 1982 (Skąd się bierze woda sodowa)
wyd.II - MAW 1983 (Skąd się bierze woda sodowa)
wyd.III - Omnibus 1989 (Skąd się bierze woda sodowa)
wyd.IV - Egmont 2003 (całość)
Antresolka profesorka Nerwosolka cz. II (wyprawa kosmiczna)
"Świat Młodych" - 1981
wyd.I - MAW 1985 (cz. II i III)
wyd.II - MAW 1987 (cz. II i III)
wyd.IV - Egmont 2003 (całość)
Antresolka profesorka Nerwosolka cz. III (wyprawa morska)
"Świat Młodych" - 1982
wyd.I - MAW 1985 (cz. II i III)
wyd.II - MAW 1987 (cz. II i III)
wyd.IV - Egmont 2003 (całość)
Podróż smokiem Diplodokiem
"Świat Młodych" - 1984
wyd.I - MAW 1986
wyd.II - MAW 1988
wyd.III - Manzoku 2005
Przepraszam, remanent
"Tintin" 1984-86 (niektóre epizody)
wyd.I - Bea 1990
O zmroku
"Tintin" 1984-86, "Na przełaj" - 1987, "Super Boom" - 1993-94
wyd.I - Kultura Gniewu 2005
Jak ciotka Fru-Bęc uratowała świat od zagłady
wyd.I - Akapit 1989
To doprawdy kiepska sprawa, kiedy Bestia się pojawia...
"Fantazja" - 1991
wyd.I - Rok 1992
Historia wyssana z sopla lodu (scenariusz: Jean Dufaux)
"Tintin" 1986, "My" - 1988
wyd.I - Unipress 1991
Ecie-Pecie, o wszechświecie, wynalazku i komecie
"Juppi" - 1990
wyd.I - Story 1990 (w dwóch albumach)
Tffffuj! Do bani z takim komiksem!
wydawnictwo Orient Men 2005 - wydanie kolekcjonerskie


KOMIKSY KRÓTKOMETRAŻOWE:

Ten piekielny Barnaba (scenariusz: J. Dąbrowski)
"Świat Młodych" - 1975
Ponura historia Wirgiliusza M.
"Razem" - 1976
Unitra - komiks reklamowy
"Razem" - 1976
Nerwosolek: Telegram ("Un télégramme")
"Tintin" - 1984
Nerwosolek: ZOO w kosmosie ("le Salon Cosmique")
"Super Tintin" - 1984, "Video Fan" - 1992, "Super Boom" - 1994
Nerwosolek: Wirus pozaziemski ("Virus extra–terrestre ")
"Tintin" - 1985, "AQQ" - 2002
Nerwosolek: Wehikuł czasu ("la Machine a remonter le temps" - w zmienionej formie w "Przepraszam-remanent")
"Tintin" 1986, "AQQ" - 2002
Komiks ("Voyage interplanétaire" - Wyprawa międzyplanetarna)
"Tintin" - 1984, "Mała Fantastyka" - 1987
Przybysz
"Tintin" - 1985, "Super Boom" - 1993
Znasz Pan 2CV? ("la Course")
"Tintin" - 1985
(zamieszczone w albumie "Podróż smokiem Diplodokiem" - Manzoku 2005)
UFO ("les Ovnis")
"Tintin" - 1985, "Mała Fantastyka" - 1988
Pan Monsieur ("Monsieur Pan")
"Tintin" - 1986
(zamieszczone w pożegnalnym albumie z Kudłaczkiem i Bąbelkiem - Orient-Men 2006)
Thorgal kontra Thorgal ("Reve de célébrité")
"Tintin" - 1986, "Super Boom" - 1993
Pingwin ("le Pingouin")
"Tintin" - 1986, "Juppi" - 1993
MY - komiksy na okładce czasopisma
"My"
Robin Wschód
"Radio i Telewizja" - 1992, "AKT" nr 3, "AQQ" nr 27
Draczna kula
"AQQ" - 2002
Noga - komiks ilustrujący wywiad
"Ślizg" - 1998
PZU (jednoplanszówki, zazwyczaj bez dialogów)
"Świat Młodych" - 1976-77
Przygody twistującego słonia Twisti (komiks reklamowy)
"Komiksowo" - 2000

ILUSTRACJE KSIĄŻEK:

Przygoda Lutka, historia krótka - Urania 1983

INNE WYDAWNICTWA:

W pustyni i w paszczy - kolorowanka
Plan lekcji - różne wzory
Antresolka profesorka Nerwosolka - serial animowany - dwa kilkuminutowe odcinki

ZOBACZ TAKŻE:

Tadeusz Baranowski
Pełna komiksografia
Orient Men
Kudłaczek i Bąbelek
Profesor Nerwosolek i Entomologia
Lord Hokus-Pokus, Diplodok
Szlurp i Burp
Sherlock Bombel
Porady Praktycznego Pana
Fruwaczki
Twisti
Inne komiksy Baranowskiego
Świat Młodych
Relax
Razem, Na Przełaj
Tintin, Spirou
Super-Boom
Juppi, Fantazja, Video Fan, Ja Ty My
Świat Komiksu
AQQ
Mała Fantastyka
Kolorowanki
Plan lekcji
Ilustracje książkowe
Filmy i telewizja
Różnice w wydaniach



Bibliografia:
1. Igor Soszyński - Komiks w Polsce: Tadeusz Baranowski
2. Zaproponowano mi rysowanie mangi (wywiad z Tadeuszem Baranowskim - AQQ 27 - notował Witold Tkaczyk)
3. Żeby było śmieszniej (wywiad z Tadeuszem Baranowskim - KKK 9 - słuchali i notowali: Michał Gałek, Tomasz Hopkowicz, Jan Korczyński, Kamil Śmiałkowski)
4. (wywiad z Tadeuszem Baranowskim - Super Boom - słuchał i notował: S. Wróblewski)
5. Uwielbiam komiksy z podtekstem (wywiad z Tadeuszem Baranowskim - Fantazja nr 2 - słuchali i notowali: M. Parowski, A. Niewiadomski)
6. Wywiad - WAK