Bohdan Butenko

rysownik, scenarzysta

Przede wszystkim ilustrator i grafik. Dopiero później rysownik komiksów. Ale we wszystkich tych dziedzinach charakterystyczny, nietypowy, konsekwentny. Absolwent Warszawskiej ASP, obronił dyplom w pracowni Jana Marcina Szancera. Od 1990 roku prezes Fundacji Świat Dziecka.

Debiutował w 1957 r. rysując Gapiszona na potrzeby serialu telewizyjnego. Była to strasznie mozolna praca - tła i postacie były rysowane na wielkich taflach szkła stojących na specjalnych ruchomych stelażach. W trakcie emisji (oczywiście na żywo) operator przesuwał szyby względem siebie, tworząc złudzenie ruchu. Serial cieszył się ogromna popularnością, zarówno w Polsce, jak i w zaprzyjaźnionych krajach demokracji ludowej, gdzie był emitowany. Oczywiście - wszystkie szyby trzeba było wtedy wieźć za granicę.

Butenko ilustrował książki. Jest ich ogromna ilość - nie wiem, czy istnieje lista wszystkich dotychczas narysowanych przez niego tytułów. Było ich ponad 200. Począwszy od książeczek dla dzieci i młodzieży, poprzez różnego rodzaje podręczniki na poradnikach dla kierowców kończąc. Wiele wydawnictw wznawia stare tytuły, za których szatę odpowiadał Butenko, a autor wciąż pracuje nad nowymi książkami.

Butenko ilustrował prasę dziecięcą. W "Misiu" gościł Gapiszon, w "Świerszczyku" pojawili się Gucio i Cezar. Na łamach "Płomyczka" ukazała się Miśka. Zwłaszcza Gapiszon dał się zauważyć nader często. Stał się swoistą maskotką "Misia", jak Kleks w "Świecie Młodych". Z kolei Gucio i Cezar zrobili największą karierę - po występach jako bohaterowie komiksu zostali zatrudnieni do serialu rysunkowego, serialu kukiełkowego oraz spektakli teatralnych. Ukazały się nawet pocztówki z parą przemiłych zwierzaków. Komiksy Butenki ukazywały się przez długi czas, a Gapiszon bawi najmłodsze pokolenie czytelników "Misia" do dziś.

Niektóre komiksy ukazujące się w gazetach zostały zebrane w albumiki. Udało się to m.in. Gapiszonowi (różne tomiki), Guciowi i Cezarowi (dziewięć zeszycików "cienkich" zebranych potem w trzy grubsze, dwa grubsze dodatkowo), Nieśmiertelny Kwapiszon (osiem zeszycików wznowionych w 2003 w jednym tomie), a także inne - Tajemnica Piratów.

Jedną z charakterystycznych cech rysunku rysownika jest bardzo prosty styl. Gdyby nie mistrzostwo, z jakim jest stosowany, można by nawet rzec "prymitywny". Ale może właśnie dlatego tak bardzo oddziaływuje na wyobraźnię i niesie tak wielki ładunek humoru. Niedużo detali, ledwo zarysowane tło, charakterystyczny plan, na którym bohaterowie stoją jak gdyby na przekroju podłoża, bardzo umowna czasoprzestrzeń oraz proste, a jednak sympatyczne charaktery postaci, jak również niesłychany humor dialogów i niespotykane gdzie indziej kwestie ("wciórności!") tworzą magiczny świat, wykraczający daleko poza formę widoczną na pierwszy rzut oka.

Wierzę, że duża rzesza edytorów może nie lubić tego autora. Jego książeczki zawsze zaskakiwały pod względem formalnym. A to a kadrze znajduje się część tekstu książki, a to zostają kropki, aby każdy mógł sam wpisać zakończenie opowieści, a to w miejscach, gdzie narysowana jest dziurka od klucza faktycznie ma być dziurka. Autor potrafi w niesamowity sposób bawić się konwencją i stosować nieszablonowe zabiegi, aby tylko rozbawić czytelnika.





SKRÓCONA KOMIKSOGRAFIA:

Seria: Gucio i Cezar (scenariusz: Krystyna Boglar)

Gucio i Cezar na tropie tabliczki mnożenia
"Świerszczyk" 1966
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1968 (w trzech książeczkach - nr 1,2,3)
wyd.II - Biuro wydawnicze "Ruch" 1973 (w trzech książeczkach - nr 1,2,3)
wyd.III - KAW (I scalone)
wyd.IV - KAW 1980 (II scalone)
wyd.V - Siedmioróg 2000 (w trzech książeczkach - nr 1,2,3)
Gucio i Cezar i tajemniczy kluczyk
"Świerszczyk" 1967
wyd.I - AKT 2001 (wydanie klubowe)
Gucio i Cezar tam gdzie pieprz rośnie
"Świerszczyk" 1968
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1969 (w trzech książeczkach - nr 4,5,6)
wyd.II - Biuro wydawnicze "Ruch" 1973 (w trzech książeczkach - nr 4,5,6)
wyd.III - KAW 1980 (I scalone)
Gucio i Cezar w poszukiwaniu śniegu
"Świerszczyk" 1969
wyd.I - AKT 2001 (wydanie klubowe)
Gucio i Cezar i rajska jabłoń
"Świerszczyk" 1969
wyd.I - AKT 2001 (wydanie klubowe)
Gucio i Cezar szukają Bazylego
"Świerszczyk" 1970
Gucio i Cezar w Kryształowych Górach
"Świerszczyk" 1971
Gucio i Cezar - Cyrk (kolorowe)
"Świerszczyk" 1972
Gucio i Cezar budują rakietę
"Świerszczyk" 1972
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1975 (w trzech książeczkach - nr 7,8,9)
wyd.II - KAW 1979 (I scalone)
Gucio i Cezar kontra łowcy słoni
"Świerszczyk" 1971
Gucio i Cezar ratują Felicję
"Świerszczyk" 1977
wyd.I - KAW 1979
Gucio i Cezar w walce z Zatruwaczem
wyd.I - KAW 1979


Seria: Gapiszon

Wesołe przygody Gapiszona - różne przygody
"Miś" 1965-2005
Gapiszon w tarapatach
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1970
wyd.II - Biuro wydawnicze "Ruch" 1975
Gapiszonowe to i owo
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1970
wyd.II - Biuro wydawnicze "Ruch"
Pomysły Gapiszona
wyd.I - Biuro wydawnicze "Ruch" 1970
wyd.II - Biuro wydawnicze "Ruch"
Gapiszon i dynia
wyd.I - Spółdzielnia Inwalidów "Wspólna sprawa"
wyd.II - Spółdzielnia Inwalidów "Wspólna sprawa" 1986
Gapiszonowe co nieco
wyd.I - Interpress
Co z Gapiszonem?
wyd.I - Interpress
Zabawy z Gapiszonem
wyd.I - WSiP 1990
To ja, Gapiszon
wyd.I - Egmont 2004
Bałwanka Gapiszona
wyd.I - Ezop 2001
Gapiszon i krokodyl
wyd.I - Ezop 2004
Gapiszon i tajemnica pierniczków
wyd.I - Teatr "Baj Pomorski" 2009
Gapiszon i Korniszon
wyd.I - Ongrys 2009
Gapiszon i Zuzia
wyd.I - Ongrys 2009


Seria: Kwapiszon

1. Kwapiszon i Tajemnicza Szkatułka
wyd.I - Nasza księgarnia
wyd.II - Nasza księgarnia 1976
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
2. Ucieczka Kwapiszona
wyd.I - Nasza księgarnia 1975
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
3. Bardzo Mokra Przygoda
wyd.I - Nasza księgarnia 1976
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
4. Pościg w Kurorcie
wyd.I - Nasza księgarnia 1976
wyd.II - Nasza księgarnia 1977
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
5. Kwapiszon i Beczka
wyd.I - Nasza księgarnia 1978
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
6. Kwapiszon, Beczka i Pamiątki Po Wielkim Astronomie
wyd.I - Nasza księgarnia 1978
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
7. Kwapiszon i Tajemniczy Kluczyk
wyd.I - Nasza księgarnia 1980
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)
8. Kwapiszon i...
wyd.I - Nasza księgarnia 1981
wyd.II - Nasza księgarnia
wyd.III - Rzecz kultowa 2003 (wydanie zbiorcze)


Seria: Miśka

1. Miśka na tropie
Płomyczek 1970
2. Niewidzialna Miśka
"Świerszczyk" 1989


Pierwszy, drugi, trzeci
wyd.I - RSW Prasa-Książka-Ruch 1975
wyd.I - RSW Prasa-Książka-Ruch 1981


Wyprawa na Śnieżną Górę
wyd.I - RSW Prasa-Książka-Ruch 1969


Tajemnica Piratów
wyd.I - Mozaika 1990

KOMIKSY GAZETOWE, PROMOCYJNE I INNE:

Rycerski Kazio i okropni zbójcy ("Płomyczek" 1957)
Maciuś i Kajtek wyruszają... ("Świat Młodych" 1957)
Pan Kreseczka ("Świerszczyk" 1958)
Pan Motorek ("Świerszczyk" 1960)
Niebieski samochodzik ("Świerszczyk" 1961)
Kaczorek podróżnik ("Świerszczyk" 1962)
W smoczej jaskini ("Świerszczyk" 1965)
Wędrówka pędzla i ołówka ("Świerszczyk" 1966)
Kwestia Piractwa ("Europejski rok akademicki" 2003)
Program teatralny "Gucio i Cezar"
Program teatralny "Doktor Ojboli"

ILUSTRACJE KSIĄŻEK:

I ty zostaniesz indianinem (Wiktor Woroszylski, seria "Klub Siedmiu Przygód", Nasza Księgarnia 1960)
Zdumiewająca Warszawa (Olgierd Budrewicz, Interpress 1968)
Tańcowała igła z nitką (Jan Brzechwa, Nasza Księgarnia 1972)
Całe życie Marianny (Jean Duche, Nasza Księgarnia 1975)
X-1, uwolnij gwiazdy (Bohdan Petecki, seria "Klub Siedmiu Przygód", Nasza Księgarnia 1977)
Androny (Jan Brzechwa, KAW 1979)
Tygrys na osiem pięter (Barbara Lewandowska, seria "Poczytaj mi mamo", Nasza Księgarnia 1981)
Poczytaj mi (Barbara Lewandowska, seria "Poczytaj mi mamo", Nasza Księgarnia 1984)
Wesoła gromadka (Ludowa spółdzielnia wydawnicza 1987)
Geometria dla najmłodszych (Władmir G. Żytomirski, Lew N. Szewrin, WSiP 1987)
Jak oswoić lwa (Wanda Kobyłecka, Nasza Księgarnia 1989)
Niebo i kalendarz (Elwira Milewska, Włodzimierz Zonn, Pruszyński i s-ka 1998)

INNE WYDAWNICTWA:

Gapiszon - serial telewizyjny
Gucio i Cezar - serial rysunkowy, 8 odcinków (scen. K. Boglar)
Gucio i Cezar - serial kukiełkowy (scen. K. Boglar)
Gucio i Cezar - seria pocztówek
Gapiszon - seria pocztówek
Znaki drogowe - seria pocztówek

Pozdrowienia - seria pocztówek

Dobre radz - seria pocztówek

Inne podstrony:
Bohdan Butenko
Pełna komiksografia
Gapiszon
Gucio i Cezar
Kwapiszon
Inne komiksy Butenko
Pocztówki
Ilustracje książkowe
Filmy i telewizja
Różnice w wydaniach







Bibliografa:
1. Bohdan Butenko (AKT 1)
2. Bohdan Butenko (wywiad - AKT 2 - notował: Ryszard Warta )
3. Butenko pinxit czyli wesoła gromadka (Wojciech Jama - KKK 10)
4. Szkice robię w głowie (wywiad - KKK 12 - notowali: Michał Gałek, Jan Korczyński)
5. Marek Misiora - Znani, nieznani, zapomniani

W sieci:
1. Galeria plakatów
2. Tomasz Marciniak - Artysta, który nie musiał powracać. Butenkologia sentymentalna.
3. Jacek Gdaniec - Kwapiszon (Nowa Gildia Komiksu)