Henryk Jerzy Chmielewski

rysownik, scenarzysta



Znany również jako Papcio Chmiel (lub onegdaj Dziadzio Chmiel). Jest ojcem i opiekunem niejakiego Tytusa, który to bawi starszych i młodszych czytelników już od ponad 50 lat. Jest to zdecydowanie najdłużej ukazująca się seria komiksowa na polskim rynku.

Papcio urodził się 7 czerwca 1923 r. na warszawskim Starym Mieście. W czasie wojny działał w AK, zaś po wojnie służył w wojsku jako artylerzysta.

Karierę graficzną zaczął właśnie w wojsku, od opieki nad gazetką. Po wyjściu do cywila zaczął pracować w "Świecie Przygód" (1947), gdzie zajmowął się m.in. wpisywaniem polskich tekstów do dymków w komiksie o sierżancie Kingu z Kanadyjskiej policji Konnej. Niestety - po paru odcinkach pismo, z którego przedrukowywano komiks przestało przychodzić i Papcio musiał sam narysować dalszy ciąg przygód dzielnego policjanta. Po kilku odcinkach sierżant King na gorącym uczynku złapał szajke producentów bimbru i w ten sposób jego przygody w chwale można było zakończyć. Wkrótce potem w "Świecie Przygód" zaczeły się ukazywac paski humorystyczne z przygodami Sadełka i Szczudełka.

"Świat Przygód" połączył się z harcerską gazetą "Na tropie" i tym samym bez dodatkowego starania się o posadę Papcio został pracownikiem "Świata Młodych". Co jakiś czas w gazecie pojawiały się paski humorystyczne, podpisane "Chmiel". W roku 1955 Chmielewski narysował dwunastoodcinkowy cykl humorystyczny "Witek Sprytek", do postaci Witka wracał też w pojedynczych historyjkach. W 1957 ukazała się seria "Cyrk Bum tarara", a pod koniec tego samego roku - przygody dwóch chłopców - Romka i A'Tomka, którzy lecą w kosmos, spotykając w rakiecie małpkę doświadczalną. Autor opowiadał, że komiks ten, jako przykład wytworów zgniłego kapitalizmu, przeleżał dłuższy czas w szufladzie redakcji. Publikacji doczekał się wraz z wystrzeleniem rzez ZSRR pierwszego sputnika. Ten triumf demokracji ludowej w kosmosie otworzył furtkę dla wszystkiego, co się z tematem wiązało. Przygody Tytusa zyskały przychylność czytelników i przygodny trójki zaczęły pojawiać się regularnie.

Ważną datą w życiu Tytusa jest rok 1966, kiedy to drukarnię opuszcza pierwszy albumik z jego przygodami (jeszcze nawet nie miał nadruku "księga I"). Następne księgi ukazują się równolegle z wznowieniami poprzednich części oraz przygodami w Świecie Młodych. Książeczki zazwyczaj były narysowanymi od nowa kompilacjami pomysłów gazetowych.

Tytus w "Świecie Młodych" to cykl czarno-białych (później z jednym bądź dwoma kolorami dodatkowymi) serii o różnej liczbie odcinków. Często autor dostawał całą stronę gazety z wycięciem na tytuł magazynu i stopkę redakcyjną - i zapełniał całą przestrzeń. Czasem były to dłuższe opowieści, czasem jedno-dwuplanszowe historyjki, a czasem jeszcze cos innego (np. zbiór pasków). Słowem - pełen luz, pełna dowolność twórcza. To m.in. przez to dość trudno dziś stworzyć kompletne zestawienie komiksów z Tytusem. Tytus był wtedy dla gazety maskotką, logiem, znakiem rozpoznawczym i w zasadzie pojawiał się przy niemal wszystkich akcjach społecznych, świętach, wydaniach specjalnych itp. Później na tym stanowisku zastąpił go Kleks.

W tej formie Tytus był publikowany do roku 1974. Potem, wraz z uzyskaniem koloru, opowieści o sympatycznej małpie zyskują bardziej regularną objętość i stały format. Tym samym zasadniczo w nie zmienionej formie po publikacji gazetowej wydawane były w książeczkach. Niemniej nadal pojawiały się plansze okazjonalne i specjalne, których próżno szukać w albumach. Chyba ostatnimi takimi publikacjami były "35 lat Świata Młodych" (1984) i przygody Tytusa w teatrze (1985), na podstawie których powstała później ks. XIX. Od księgi XVIII format zmienia się z poziomego na pionowy.

Mimo, że Tytus pozostał najbardziej popularnym bohaterem Papcia, nie był jedyny. w "Świecie Młodych" opublikowano m.in: "Cyrk Bum Tarara" czy "Roz i Bitek" (70-te).

Po upadku "Świata Młodych i przemianach społecznych Tytus wciąż regularnie ukazywał się w książeczkach, co nie udało się żadnej innej serii komiksowej z lat 80-tych. Wydawcą była (i nadal jest) firma "Prószyński i s-ka".

W roku 2000 Papcio narysował XXV księgę przygód, w której Tytus się ożenił. Miała to być ostatnia część, niemniej czytelnicy i wydawcy nie pozwolili takiemu bohaterowi przejść na emeryturę. Kolejne księgi wydają różni wydawcy, m.in Egmont, "Prószynski..." zajmuje się wznowieniami starszych ksiąg, m.in. w postaci "Złotych ksiąg".

Egmont też wydał wznowienie starszych, gazetowych przygód Tytusa w tomach "Księga zero" i "Księga 80-lecia". Wszyscy (może poza samym Papciem) z niecierpliwością oczekujemy kontynuacji.

Tytus stał się równiez inspiracją dla innych produktów niż komiksy. W latach 80-tych powstało kilka planów lekcji, kolorowanki, pocztówki, figurki gumowe, przypinki, plakaty oraz serial animowany (dwa kilkuminutowe odcinki), a nieco później Tytus ozdobił pocztówki, kubki, pierniczki, wystąpił w kilku reklamach oraz w pełnometrażowym filmie animowanym (Tytus, Romek i A'Tomek wśród złodziei marzeń), któremu towarzyszyły maskotki i zeszyty szkolne. Z różnych okazji pojawiają się nietypowe wydawnictwa (np. Tytus i telewizja, księga TVP, ulotki reklamowe i inne), które będąc poza oficjalnym rynkiem nadają sens życiu i poszukiwaniom komisowym kolekcjonerom.




SKRÓCONA KOMIKSOGRAFIA:

KOMIKSY KSIĄŻECZKOWE:

Księga I - Tytus zostaje harcerzem
wyd.I - 1966 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.II - 1966 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.III - 1970 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.IV (rozszerzone) - 1974 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.V (zmienione) - 1988 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.VI - 1991 - Prószyński i S-ka
wyd.VII - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga II - Tytus otrzymuje prawko jazdy / Tytus kierowcą
wyd.I - 1967 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.II - 1968 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1976 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.IV (zmienione) - 1990 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 1991 - Prószyński i S-ka
wyd.VI - 2000 - Prószyński i S-ka
wyd.VII - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga III - Tytus kosmonautą
wyd.I - 1968 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.II - 1971 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1976 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.IV (zmienione) - 1992 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2002 - Prószyński i S-ka
wyd.VI - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga IV - Tytus żołnierzem
wyd.I - 1969 - Wydawnictwo Harcerskie
wyd.II - 1973 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1976 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.IV (kolorowe) - 2001 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga V - Podróż do ćwierć koła świata
wyd.I - 1970 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - 1974 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1978 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga VI - Tytus olimpijczykiem
wyd.I - 1971 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - 1975 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1979 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV (kolorowe) - 1996 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2003 - Prószyński i S-ka
wyd.VI - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga VII - Tytus poprawia dwójkę z geografii Polski
wyd.I - 1972 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - 1974 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1976 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.IV (zmienione i rozszerzone) - 1990 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga VIII - Tytus zdobywa sprawność astronoma.
wyd.I - 1973 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1988 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga IX - Tytus na dzikim zachodzie
wyd.I - 1974 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - 1977 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.III - 1985 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga X - Ochrona przyrody
wyd.I - 1975 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II (zmienione i rozszerzone) - 1991 - Prószyński i S-ka
wyd.III - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XI - Ochrona zabytków
wyd.I - 1977 - Wydawnictwo Harcerskie "Horyzonty"
wyd.II - 1983 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 1986 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV - 2000 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XII - Operacja "Bieszczady"
wyd.I - 1977 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1989 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XIII - Wyprawa na Wyspy Nonsensu
wyd.I - 1979 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1987 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 2001 - Prószyński i S-ka
wyd.IV - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XIV - Nowe metody nauczania / Tytus uczniem.
wyd.I - 1980 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1984 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 1989 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.IV - 2005 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XV - Tytus geologiem
wyd.I - 1982 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1984 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 1990 - Agencja Wydawnicza Interster
wyd.IV - 2000 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XVI - Tytus dziennikarzem
wyd.I - 1981 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1984 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XVII - Uczłowieczanie Tytusa przez umuzykalnienie.
wyd.I - 1985 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1988 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.III - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XVIII - Tytus plastykiem / Tytus malarzem
wyd.I - 1987 - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
wyd.II - 1990 - KANT IMM
wyd.III - 1991 - Prószyński i S-ka
wyd.IV - 2003 - Prószyński i S-ka
wyd.V - 2009 - Prószyński i S-ka
wyd.VI - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XIX - Tytus aktorem
wyd.I - 1992 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XX - Druga wyprawa na Wyspy Nonsensu
wyd.I - 1992 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2004 - Prószyński i S-ka
wyd.III - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XXI - Tytus entomologiem
wyd.I - 1994 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XXII - Tytus przestępcą
wyd.I - 1996 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XXIII - Tytus tajnym agentem
wyd.I - 1997 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2009 - Prószyński i S-ka

Księga XXIV - Wstąpienie do NATO
wyd.I - 1998 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2010 - Prószyński i S-ka

Księga XXV - Tytus się żeni
wyd.I - 2000 - Prószyński i S-ka
wyd.II - 2010 - Prószyński i S-ka

Księga XXVI - Podróż poślubna Tytusa
wyd.I - 2001 - Wydawnictwo Jaworski.
wyd.II - 2006 - Egmont.

Księga XXVII - Tytus grafficiarzem
wyd.I - 2002 - Egmont.

Księga XXVIII - Tytus internautą
wyd.I - 2003 - Egmont.

Księga XXIX - Tytus piernikarzem
wyd.I - 2004 - Egmont.

Księga XXX - Wyprawa po owoce chichotu
wyd.I - 2005 - Księgarnia prawnicza.

Księga XXXI - Tytus kibicem
wyd.I - 2008 - Axel Springer.

Księga Zero (zbiór najstarszych historii ze Świata Młodych)
wyd.I - 2002 - Egmont.

Księga 80-lecia
wyd.I - 2003 - Egmont.

Tytus, Romek i A'Tomek - Jako warszawscy Powstańcy 1944, z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani. (album - cykl ilustracji)
wyd.I - 2009 - Prószyński i S-ka

KOMIKSY GAZETOWE, PROMOCYJNE I INNE:

Seria: Tytus, Romek i A'Tomek

seria I - Wyprawa w kosmos (wersja 1) - 41 odcinków
Świat Młodych nr 85/57 - 26/58
seria II - Wyprawa Ptysiem do Australii - 86 odcinków
Świat Młodych nr 47/58 - 57/59
seria III - Na Wyspach Bożego Narodzenia - 60 odcinków
Świat Młodych nr 102-103/59 - 59/60
seria IV - Wyprawa w przeszłość - 29 odcinków
Świat Młodych nr 96/60 - 38/61
seria V (pojedyncze przygody) - 5 odcinków
Świat Młodych nr 72,77,90,102-103/61; 8/62
seria VI - Przygody z Rozalią - 18 odcinków
Świat Młodych nr 24/62 - 58/62
seria VII - Różne przygody (Wyprawą wannolotem, zimowe przygody, wygrany samochód) - 40 odcinków
Świat Młodych nr 96/62 - 54/63
seria VIII - Różne przygody (W domu, w szkole, Podróż poduszkowcem, Tytus w redakcji, Wyprawa autokonikiem) - 32 odcinki
Świat Młodych nr 77/63 - 47/64
Odcinek spcjalny (robot - mechaniczny kolega) - 1 odcinek
Zuch (dodatek do ŚM) marzec 1964
seria IX - Różne przygody (Wyprawa wirolotem, spółdzielnia "Odnawianko", inne) - 35 odcinków
Świat Młodych nr 77/64 - 59/65
seria X (paski) - 13 odcinków
Świat Młodych nr 73/65 - 89/65
seria XI - Zabawa w wojsko - 12 odcinków
Świat Młodych nr 91/65 - 2/66
seria XII - Tytus wchodzi na orbitę - 13 odcinków
Świat Młodych nr 4/66 - 28/66
Odcinek jubileuszowy - 1 odcinek
Świat Młodych nr 30/66
seria XIII - Różne przygody (w zimie) - 20 odcinków
Świat Młodych nr 92/66 - 28/67
seria XIV - Wyprawa trąbolotem - 35 odcinków
Świat Młodych nr 30/67 - 101-102/67
seria XV - Wyprawa wannolotem na olimpiadę w Meksyku - 32 odcinki
Świat Młodych nr 16/68 - 82/68
seria XVI - Tytus w redakcji, wyprawa wkrętaczem - 11 odcinków
Świat Młodych nr 43/69 - 63/69
seria XVII - Tytus w Szkole Wszechnauk - 34 odcinki
Świat Młodych nr 77/69 - 45/70
seria XVIII - Tytus wskakuje do Westernu - 11 odcinków
Świat Młodych nr 47/70 - 66/70
Tytus, Romek i A'Tomek - 8 odcinków
Nasza ojczyzna nr 9/69 - 4/70
Odcinek świąteczny ("Dziś o dwunastej w nocy zwierzeta mówią ludszkim głosem") - 1 odcinek
Świat Młodych nr 102-103/70
Odcinek świąteczny (Tytus silny jak tur) - 1 odcinek
Świat Młodych nr 1/71
seria XIX - Ciasto, Wyprawa pod głaz babci Straszakowej - 8 odcinków
Świat Młodych nr 29/71 - 42/71
Odcinek świąteczny ("Udało mi się skrzyżować sanki z czołgiem") - 1 odcinek
Świat Młodych nr 103-104/71
Odcinek świąteczny ("To jest kura, która zniesie nam jajka na pisanki") - 1 odcinek
Świat Młodych nr 26-27/72
seria XX - Mielolotem przez epoki historyczne, krasnoludki - 21 odcinków
Świat Młodych nr 29/72 - 69/72
seria XXI - Wycieczka zimowa - 7 odcinków
Świat Młodych nr 102-103/72 - 13/73
Odcinek świąteczny ("Tytus iluzjonistą") - 1 odcinek
Świat Młodych nr 32-33/73
Odcinek świąteczny (1 czerwca - "Powinnismy z tej okazji urządzic Tytusowi zabawę.") - 1 odcinek
Świat Młodych nr 44/73
seria XXII - Wyprawa na Wyspy Mrówcze - 15 odcinków
Świat Młodych nr 45/73 - 73/73
seria XXIII - Przygody zimowe i wyprawa młynkolotem - 14 odcinków
Świat Młodych nr 99/73 - 23/74
Odcinek spcjalny (Festyn w Kaliszu) - 1 odcinek
Świat Młodych dodatek na 1 czerwca
PZU - 3 odcinki
Świat Młodych nr 61, 128,148/79
35 lat "Świata Młodych" - 1 odcinek
Świat Młodych nr 16/84
Tytus w teatrze (program teatralny) - 9 odcinków
Świat Młodych nr 146-154/85
Odcinek świąteczny (Produkcja bombek choinkowych - przerysowany odcinek z numeru 101-102/1964) - 1 strona
Świat Młodych nr 153/86
Reklama lodów (przerysowany odcinek z numeru 41/1970) - 1 strona
Super Boom nr 3 (8) / 94
Tytus buduje ścieżkę zdrowia - 1 strona
Superexpress nr 216 (24-26.09.1994)
Tytus w Wyborczej (paski) - 5 pasków
Gazeta Wyborcza: Kraków 1995: 17 VI, 1 VII, 15 VII, 22 VII i 19 VIII
Tytus w Gilotynie (paski) - 15 pasków
Gilotyna (dodatek do Superexpressu) nr 7-20/96
Tytus gorylem - 7 odcinków
Gilotyna 22-25, Superexpress 287,293/96; 18,30,36/1997
Idzie zima zła (przerysowany odcinek z numeru 148/1979) - 1 strona
Superexpress nr 24/1997
Życzenia świąteczne - 1 strona
Superexpress 24-26.12.1997
Rzeczpospolita - 1 pasek
Rzeczpospolita nr 31/1999
Tytus i WOŚP - 1 strona
Gazeta Powszechna 9.I.2000
Aparacik do krawatów (ksiega TVP) - 8 stron
Biuro reklamy TVP 2000
Maszynka do ostrzenia żyletek - 1 strona
Biuletyn Biura reklamy TVP IV.2000
Opel i Mobil 1 (ulotka reklamowa)
2000
Tytus i telewizja - 6 stron
Tele-Junior (dodatego do magazynu Tele-Tydzień) 5.XII.2000
Pif Paf City - 1 pasek
City Magazine Warszawa 2001
Tytus wskakuje do internetu - 1 strona
Gazeta Wyborcza (kolorowy dodatek) III.2003
Reklama QBS - 3 strony
2004
Tytus piernikarzem (pudełko na pierniki)
2004
Muzeum Powstania Warszawskiego (ulotka reklamowa)
1.08.2004
Tytus promuje PiS
2005

Inne
Szczudełko i Sadełko
"Świat Przygód" - 1947-48.
Witek Sprytek i As
"Świat Młodych" - 1955-57.
Cyrk Bum Tarara
"Świat Młodych" - 1957.
Anka Telemanka
"Świat Młodych" - 1969.
Kapitan Mewka
"Świat Młodych" - 1970.
Tedyk Owedyk i jego mądry pies Cyber
"Świat Młodych" - 1972.
Roz i Bitek
"Świat Młodych" - 1977.

INNE WYDAWNICTWA:

Program teatralny - 1984
Plany lekcji (wiele wzorów)
Kolorowanka (cz. I i II - MAW 1984)
Kolorowanka (cz. III - Jaworski 2001)
Serial animowany - dwa odcinki - 1990
Pocztówka - Jasełka
Pocztówka - WOŚP
Kalendarzyk kieszonkowy - WOŚP
Autobiografia Papcia Chmiela - cz. 1 "Urodziłem się w Barbakanie" - Prószyński 1999; cz. 2 "Tytus zlustrowany" - Młodziezowy dom kultury w Opolu 2006
W odwiedziny do rodziny - Księgarnia prawnicza 2005
Tytus, Romek i A'Tomek wśród złodziei marzeń - film 2003
figurki bohaterów filmu (Tytus, A'Tomek, Romek, prof. T.Alent)- KFC 2003
Tramwajolot (model kartonowy do składania) - KFC 2003
Kalendarze ścienne - jednokartkowe - 2003

Inne podstrony:
Pełna komiksografia
Tytus, Romek i A'Tomek
Inne komiksy Chmielewskiego
Świat Młodych
Świat Przygód
Juppi, Fantazja, Video Fan, Ja Ty My
Komiksowe Kalendarze
Komiksowe Pocztówki
Krakers
Egmont
Świat Młodych - cykl "PZU", "SKO" itp.
Filmy
Różnice w wydaniach

Bibliografia:
1. Igor Soszyński - Papcio Chmiel (Komiks w Polsce)
2. Artur Szrejter - Henryk Jerzy Chmielewski
3. Henryk Jerzy Chmielewski - Urodziłem się w barbakanie
4. Marek Orciuch - Alfabet Papcia Chmiela (Giełda komiksów 7)
5. Wojciech Jama - Chmiel ze "Świata Przygód" (KKK 7)