Janusz Christa

rysownik, scenarzysta



Pisał zabawne historyjki i sam je rysował. Jego komiksy mają niesamowity klimat, tryskają humorem. Postacie Christy są barwne, obdarzone licznymi zaletami i przywarami, oraz silnymi charakterami, często występują w duetach. Mieszka w Sopocie. Obecnie na emeryturze.

Okreœlenie debiutu komiksowego Christy jest o tyle trudne, że w podobnym czasie ukazały się trzy jego publikacje. Były to: żart rysunkowy "Rock'n'Roll" w lutowym numerze magazynu "Jazz", pierwszy odcinek serii "Kuku Ryku" zamieszczony w pištym numerze "Przygody" 15.03.1957, oraz pasek "Kichaœ" opublikowany w "Wieczorze Wybrzeża" w dniu 16.03.1957. Wydaje się więc, że pierwszy był żart "Rock'n'Roll"

W "Przygodzie" ukazało się jedenaœcie przygód Kuka i Ryka. Rok później na łamach "Wieczoru Wybrzeża" pojawił się Kajtek-Majtek. Komiksy z nim miały charakterystyczną formę codziennych pasków, składających się zazwyczaj z czterech kadrów. W formie tej Christa doszedł do perfekcji. Nie ma innego scenarzysty, który potrafiłby stworzyć ogromne objętościowo opowieści ("Kik w Kosmosie" miał 1270 pasków, ukazywał się przez ponad cztery lata bez przerwy), w których każdy pasek byłby spuentowany, a jednocześnie stanowił spójną część większej opowieści. W 1962 roku do Kajtka dołączył Koko. Ze względu na rejon publikacji "Wieczoru Wybrzeża", komiks ten początkowo miał tematykę typowo marynistyczną, potem już bardziej zróżnicowaną (kryminał, sci-fi, fantastyka). Christa miał w "Wieczorze..." dużą swobodę, więc dowolnie zmieniał konwencję ku uciesze czytelników.

Po szczęśliwym dokończeniu "KiK w Kosmosie" (mimo wieloletnich próśb i gróźb czytelników) Christa postanowił nieco zmienić temat. Tak powstała opowieść "Złote Prosię", drukowana (w formie pasków) od 1972 r. Jej bohaterami byli praprzodkowie dzielnych marynarzy - rycerze Kajko i Kokosz. Ich przygody ukazywały się w "Wieczorze..." do roku 1975. Rok 1974 to pierwszy samodzielny album Christy - niemiłosiernie okrojona i pocięta wersja "KiK w kosmosie".

Z próbką swoich możliwości w postaci dwuplanszówki "Pasowanie" Christa zastukał do redakcji "Świata Młodych". Gazeta nie zdecydowała się na jej druk, ale zaangażowała rysownika do pracy nad kolejnymi przygodami Kajka i Kokosza. Tu był nieco inny tryb pracy, niż w "Wieczorze..." - najpierw cały scenariusz do zatwierdzenia, raczej stała objętość historii (ok. 30-40 plansz), format A4 no i przede wszystkim kolor. Serie przygód Kajka i Kokosza były drukowane w "Świecie Młodych" do 82 roku. Wszystkie ukazały się później a albumach. Opowieści są spójne ze sobą, ale niekoniecznie z historiami z "Wieczoru...". Prędzej lub później obok głównych bohaterów pojawiła się plejada stałych postaci drugoplanowych, takich jak Kasztelan Mirmił z małżonką, zbój Łamignat z czarownicą Jagą, smok Miluś i zbójcerze.

W latach 77-78 jedna z opowieści zamiast w "Świecie Młodych" została zamieszczona w "Relaksie", podzielona na kilkuplanszowe epizody. Jej ciąg dalszy został narysowany, nie ukazał się jednak ani w Relaksie, ani w osobnym albumie. Poszczególne epizody pojawiły się dopiero w latach 86-88 w "Fortunie Amelii", "Bambi" i "Wygnańcu".

Oprócz "Kajka i Kokosza" Christa narysował dla "Relaksu" rewelacyjną serię "Bajki dla dorosłych" oraz różne inne opowiadania, zazwyczaj humorystyczne. W "Relaksie" wreszcie zadebiutowała inna para marynarzy - Gucek i Roch w seriach: "Tajemniczy rejs" i "Kurs na Półwysep York".

W latach osiemdziesiątych przygody Kajka i Kokosza zostały wydane w albumach, a w Christa rysował komiksowe programy teatralne - powstało ich pięć. Kajko i Kokosz powrócili na łamy "Świata Młodych" w jednoplanszówce "Srebrny Denar", potem Christa wrócił do nich tworząc dwa kalendarze oraz ostatnie dwa albumy - "W krainie Borostworów" i "Mirmił w opałach". Są to albumy dość znacznie odbiegające klimatem od poprzednich - pomiędzy dymkami można dostrzec wątki ekologiczne oraz polityczne.

Na początku lat dziewięćdziesiątych zapanowała moda na wznawianie Christy. Kolorowej wersji albumowej doczekały się cztery serie przygód Kajtka i Koka ("Zwariowana wyspa", "Londyński kryminał", "Duch bunkra", "W krainie Baśni") oraz rozpoczęto druk serii "W kosmosie", planowanej na 12 albumów. Za wydawanie tych komiksów biorą się różne, dotychczas mało znane wydawnictwa, które często upadaja po wydaniu kilku pozycji.

Ostatnie słowo w temacie Janusza Christy nalezy do Egmontu. Wydawnictwo rozpoczęło cykl "Klasyka polskiego komiksu", od wydania ogromnego, ponad pięćsetstronicowego tomiska "Kajtek i Koko w kosmosie". Po nim przychodzi kolej na inne serie z Kajtkiem i Kokiem, w roku 2003 reedycja albumów o Kajku i Kokoszu, a w 2004 przekrojową (aczkolwiek dość wyrywkową) antologię różnych komiksów Christy. Kolejnym ciekawym przedsięwzięciem było wydanie trzech albumów z przygodami Kajka i Kokosza w językach regionalnych - ukazały się: Szkoła furganio (Szkoła latania wydana w języku śląskim), Na latowisku (Na wczasach w języku kaszubskim) oraz Ogromniasto gońba (Wielki Turniej w języku góralskim)

W pazdzierniku 2008 roku ukazał się obszerny wywiad, który przygotowali Kamil Śmiałkowski i Krzysztof Janicz. Autor w bardzo gawędziarskim stylu opowiadał o swoim burzliwym życiu.

Janusz Christa zmarł 15.XI.2008.




SKRÓCONA KOMIKSOGRAFIA:

KOMIKSY PEŁNOMETRAŻOWE:

Seria: Kajko i Kokosz

Złoty puchar
Wieczór Wybrzeża - 1972-1973, Express Ilustrowany - 1973
wyd.I - edycja dwualbumowa, czarno-żółta - KAW 1985
wyd.II - edycja dwualbumowa, czarno-żółta - KAW 1988
wyd.III - edycja trzyalbumowa, kolorowa - Egmont 2004
Szranki i konkury
Wieczór Wybrzeża - 1973-1974
wyd.I - edycja dwualbumowa, czarno-żółta - KAW 1985
wyd.II - edycja dwualbumowa, czarno-żółta - KAW 1989
wyd.III - edycja trzyalbumowa, kolorowa - Egmont 2005
Woje Mirmiła
Wieczór Wybrzeża - 1974-1975
wyd.I - edycja dwualbumowa - KAW 1988 (jako "Woje Mirmiła" i "Rozprawa z Dajmiechem")
wyd.II - edycja trzyalbumowa - Egmont 2003
Szkoła latania
Świat Młodych - 1975
wyd.I - album podwójny (z Wielkim turniejem) - KAW 1981
wyd.II - KAW 1986
wyd.III - KAW 1988
wyd.IV - "Zespół" 1990
wyd.V - Jupi Direct 2000
wyd.VI - Egmont 2003
wyd.VII - Egmont 2005 (Szkoła furganio - wydana w języku śląskim)
Wielki turniej
Świat Młodych - 1976
wyd.I - album podwójny (razem z Szkołą latania) - KAW 1981
wyd.II - KAW 1986
wyd.III - KAW 1988
wyd.IV - Jupi Direct 2000
wyd.V - Egmont 2003
wyd.V - Egmont 2006 (Ogromniasto gońba - w języku góralskim)
Na wczasach
Świat Młodych - 1977
wyd.I - KAW 1983
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - MUZA 1990
wyd.IV - Egmont 2003
wyd.IV - Egmont 2005 (Na latowisku - w języku kaszubskim)
Zamach na Milusia
Relax - 1977-78
wyd.I - KAW 1983
wyd.II (rozszerzone) - "Rój" 1989
wyd.III - Egmont 2003
Skarby Mirmiła
Świat Młodych - 1975
wyd.I - KAW 1985
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - Egmont 2003
Cudowny lek
Świat Młodych - 1975
wyd.I - KAW 1984
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - Egmont 2003
Festiwal czarownic
Świat Młodych - 1975
wyd.I - KAW 1984
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - Egmont 2003
Dzień Śmiechały
Świat Młodych - 1975
wyd.I - KAW 1984
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - Egmont 2003
W krainie borostworów
wyd.I - KAW 1987
wyd.II - KAW 1988
wyd.III - Egmont 2003
Mirmił w opałach
wyd.I - "Rój" 1990
wyd.II - Egmont 2003
Urodziny Milusia
epizody "Urodziny Milusia, Łaźnia, Koncert Kaprala, Profesor Stokrotek - antologie "Fortuna Amelii, Bambi, Wygnaniec, KAW 1986-8, kalendarze - 1983,84
wyd.I - Egmont 2004


Seria: Kajtek i Koko

Niezwykłe przygody Kajtka Majtka - Latający Holender (Wieczór Wybrzeża - 1958 - 78 odc.)
Niezwykłe przygody Kajtka Majtka - Profesor Kosmosik (Wieczór Wybrzeża - 1958 - 146 odc.)
Niezwykłe przygody Kajtka Majtka - Czarny Rycerz (Wieczór Wybrzeża - 1959 - 285 odc.)
Niezwykłe przygody Kajtka Majtka - Zyg-Zag (Wieczór Wybrzeża - 1961 - 129 odc.)
Niezwykłe przygody Kajtka Majtka - Dni Gdańska (Wieczór Wybrzeża - 1961 - 80 odc.)
Odcinek specjalny - wybory do Rad Narodowych (Wieczór Wybrzeża - 16.IV.1962)
Na morze (Wieczór Wybrzeża - 1961 - 24 kadry)
Kajtek, Koko i piraci (Wieczór Wybrzeża - 1961-1962 - 222 odc.)
Opowiadanie Koka (Wieczór Wybrzeża - 1962-1963 - 120 odc.)
W krainie baśni (Wieczór Wybrzeża - 1963-1964 - 348 odc.)
Na tropach pitekantropa (Wieczór Wybrzeża - 1964-1965 - 369 odc.)
Na wakacjach (Wieczór Wybrzeża - 1965 - 56 odc.)
Opowieść Koka (Wieczór Wybrzeża - 1965-1966 - 207 odc.)
Duch bunkra (Wieczór Wybrzeża - 1966-1967 - 312 odc.)
Odcinek specjalny - 10 lat "Wieczory Wybrzeża" (Wieczór Wybrzeża - 18.II.1967)
Zwariowana wyspa (Wieczór Wybrzeża - 1967 - 137 odc.)
Londyński kryminał (Wieczór Wybrzeża - 1967-1968 - 137 odc.)
Kajtek i Koko w kosmosie (Wieczór Wybrzeża - 1968-1972 - 1270 odc.)

Seria: Gucek i Roch (scenariusz: Adam Kołodziejczyk)

Tajemniczy rejs
Kurs na Półwysep Jork

Programy teatralne

O dwóch takich, co ukradli księżyc
O Piaście i Popielu
O Kasi co gąski zgubiła
Wilk, koza i koźlęta
O straszliwym smoku i dzielnym szewczyku, prześlicznej królewnie i królu Gwoździku

Bajki dla dorosłych (Relax - 1976-1978)


KOMIKSY KRÓTKOMETRAŻOWE:


Inne:
Kuku Ryku (Przygoda - 1957-1958)
Kichaś (Wieczór Wybrzeża - 1957)
Opowieść o Armstrongu (Jazz - 1957)
Jack O'Key (Wieczór Wybrzeża - 1958)
Korak syn Tarzana (Nowa Wieś - 1958)
Skarby starego zamczyska (Głos Wybrzeża - 1958)
Detektyw Trop (Wieczór Wybrzeża - 1960)
HAIR po polsku (Musicorama - 1970)
Zaginiona załoga (Relax - 1976, "Super Boom" - 1994)
Łabędź (Relax - 1978)
Coś z ryb (Relax - 1978)
Dżdżownica (Relax - 1978)
Polbida (Egmont - 2004)

Inne podstrony:
Pełna komiksografia
Kajko i Kokosz
Kajtek i Koko
Gucek i Roch
Kuku Ryku
Bajki dla dorosłych
Komiksy z Relaksu
Inne komiksy Christy
Przygoda
Świat Młodych
KAW
Super-Boom
Egmont
Programy teatralne
Pocztówki
Plany Lekcji
Puzzle
Kalendarze
Kolorowanki
Filmy, serie animowane, gry komputerowe
Różnice pomiędzy wydaniami
Wydawnictwa rzadkie, okolicznościowe i białe kruki





Bibliografia:
1. Igor Soszyński - Janusz Christa (Komiks w Polsce)
2. Witold Tkaczyk - Klasyk jak debiutant (wywiad z Januszem Christą - AQQ 20 - słuchał i notował: Witold Tkaczyk)
3. Krzysztof Janicz - Na początku był kisiel (AQQ 24)
4. Krzysztof Janicz - Bibliografie polskich twórców komiksów: Janusz Christa (zestawienie publikacji Christy - Giełda komiksów 2-9)